Blog GIS Support - Strona 20 z 24 - GIS Support
Szanowni użytkownicy portalu GIS-Support.pl!
Z dumą informujemy, iż po ponad roku działalności GIS Support, odpowiadając na potrzeby rynku i użytkowników powołana została spółka GIS Support sp. z o.o. Będziemy świadczyć usługi GIS ze szczególnym uwzględnieniem wsparcia dla firm z sektora ochrony środowiska, tworzeniem aplikacji do zarządzania danymi przestrzennymi on-line, budową geoportali, a także wsparciem dla oprogramowania GIS z grupy open source.
Działalność strony gis-support.pl nie ulegnie zmianie. Nadal rozwijać będziemy listę interesujących wtyczek do QGIS, artykułów tematycznych oraz listę danych do pobrania (która cieszy się niebywałą popularnością). Odświeżeniu i uproszczeniu uległa struktura strony. Od teraz wszelkie artykuły o GIS znajdować się będą w czytelnie podzielonej, stale rozwijanej bazie wiedzy.
Przez ponad 14 miesięcy działalności gis-support.pl nasza strona zanotowała prawe 55 tysięcy odwiedzin 26 tysięcy użytkowników, którzy wygenerowali ponad 144 tysiące odsłon. Otrzymaliśmy dziesiątki e-maili. Dziękujemy i zapraszamy do współpracy.
Metadane to zbiór informacji szczegółowo opisujących dane, zbiory danych czy też usług, zapisany przy wykorzystaniu składni języka XML (eXtensible Markup Language – standard opracowany przez organizację W3C).
Przeczytaj także artykuł: „Po co są metadane w GIS„
Dzięki metadanym można dowiedzieć się jaka była data pozyskania danych i jak wygląda ich aktualność, kto je utworzył, na jakich zasadach są udostępniane, jakiego obszaru dotyczą, jaka jest ich szczegółowość, według jakiego standardu zostały opracowane, w jakim są układzie współrzędnych, w jakim formacie są dostępne czy też pod jakim adresem uruchomiona jest usługa. A także wiele innych informacji przydatnych podczas wyszukiwania przez użytkownika interesujących go materiałów geodezyjnych, kartograficznych, związanych z planowaniem przestrzennym czy też obejmujących tematykę środowiska przyrodniczego, ale nie tylko. Metadane są jednym z kluczowych elementów infrastruktury informacji przestrzennej.
Szczegółowe informacje dotyczące zapisów Dyrektywy INSPIRE oraz Ustawy o infrastrukturze informacji przestrzennej w kontekście metadanych geoinformacyjnych dostępne są m.in. w publikacjach:
- Metadane geoinformacyjne w INSPIRE i SDI.
- INSPIRE i Krajowa Infrastruktura Informacji Przestrzennej – Podstawy teoretyczne i aspekty praktyczne.
- Modelowanie pojęciowe w projektowaniu i implementacji systemów geoinformacyjnych.
Przedstawione są tam normy ISO odnoszące się do metadanych (19115 Metadane, 19139 Metadane – schemat implementacji XML) jak również opisane techniczne aspekty tworzenia metadanych.
Proces tworzenia metadanych z technicznego punktu widzenia nie jest specjalnie skomplikowany. Przygotowane edytory wspomagają operatora wskazując obligatoryjne pola wymagane w procesie walidacji pliku metadanych pod względem zgodności z wytycznymi. Dużo trudniejsze natomiast jest zebranie możliwie najdokładniejszych informacji o zasobie, który ma zostać opisany metadanymi.
W roku 2010 Główny Geodeta Kraju, aby wspomóc prace nad utworzeniem metadanych dla działek ewidencyjnych opublikował dokument „Wytyczne do przygotowania metadanych w zakresie działek ewidencyjnych” szczegółowo opisujący zakres informacji jaki powinien się znaleźć w tych metadanych. A wraz z nim udostępnił służbie geodezyjnej i kartograficznej specjalnie przygotowany internetowy edytor metadanych by wspomagać tworzenie ich dla zasobu działek ewidencyjnych. To właśnie służba geodezyjna i kartograficzna jako jedna z pierwszych w kraju musiała się zmierzyć z problemem dokładnego opisania swoich danych.
Za tworzenie i aktualizację metadanych w Polsce odpowiedzialnie są następujące Organy:
Załącznik I dyrektywy INSPIRE
- Systemy odniesienia za pomocą współ. (Główny Urząd Geodezji i Kartografii)
- Systemy siatek geograficznych (Główny Urząd Geodezji i Kartografii)
- Nazwy geograficzne (Główny Urząd Geodezji i Kartografii)
- Jednostki administracyjne (Główny Urząd Geodezji i Kartografii)
- Adresy (Główny Urząd Geodezji i Kartografii)
- Działki katastralne (Główny Urząd Geodezji i Kartografii)
- Sieci transportu (Główny Urząd Geodezji i Kartografii)
- Hydrografia (Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej)
- Obszary chronione (Minister Środowiska oraz Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego)
Załącznik II dyrektywy INSPIRE
- Ukształtowanie terenu (Główny Urząd Geodezji i Kartografii)
- Użytkowanie terenu (Główny Urząd Geodezji i Kartografii)
- Sporządzanie ortoobrazów (Główny Urząd Geodezji i Kartografii)
- Geologia (Główny Geolog Kraju)
Załącznik III dyrektywy INSPIRE
- Jednostki statystyczne (Prezes Głównego Urzędu Statystycznego)
- Budynki (Główny Urząd Geodezji i Kartografii)
- Gleba (Główny Urząd Geodezji i Kartografii)
- Zagospodarowanie przestrzenne (Minister Infrastruktury)
- Zdrowie i bezpieczeństwo ludzi (Minister Zdrowia)
- Usługi użyteczności publicznej i służby państwowe (Główny Urząd Geodezji i Kartografii)
- Urządzenia do monitorowania środowiska (Główny Inspektor Ochrony Środowiska)
- Obiekty produkcyjne i przemysłowe (Główny Urząd Geodezji i Kartografii)
- Urządzenia rolnicze oraz akwakultury (Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi)
- Rozmieszczenie ludności – demografia (Prezes Głównego Urzędu Statystycznego)
- Gospodarowanie obszarem/strefy ograniczone/regulacyjne oraz jednostki (Główny Urząd Geodezji i Kartografii)
- Strefy zagrożenia naturalnego (Minister Środowiska)
- Warunki atmosferyczne (Minister Środowiska)
- Warunki meteorologiczno-geograficzne (Minister Środowiska)
- Warunki oceanograficzno-geograficzne (Minister Infrastruktury)
- Regiony morskie (Minister Infrastruktury)
- Regiony biogeograficzne (Główny Konserwator Przyrody)
- Siedliska i obszary przyrodniczo jednorodne (Główny Konserwator Przyrody)
- Rozmieszczenie gatunków (Minister Środowiska)
- Zasoby energetyczne (Główny Geolog Kraju)
- Zasoby mineralne (Główny Geolog Kraju)
Odbiorcami dla których tworzy się metadane są właściwe wszyscy, którzy potrzebują informacji o dostępnych danych przestrzennych dla konkretnego obszaru.
Przykład – przed rozpoczęciem realizacji każdego projektu (również tych geoinformacyjnych) po etapie precyzowania zamierzeń dotyczących produktu lub produktów końcowych projektu, następuje etap określania niezbędnych zasobów – finansowych, ludzkich, sprzętowych, wiedzy, technologii, danych bez których powodzenie realizacji projektu może zostać zaburzone lub całkowicie wykluczone. Właśnie na tym etapie przychodzą z pomocą serwisy katalogowe metadanych (CS-W Catalogue Service for Web). Dzięki którym jest możliwość zgromadzenia informacji na temat dostępności niezbędnych danych przestrzennych dla obszaru objętego projektem. Serwisy katalogowe to rodzaj usług sieciowych umożliwiających publikowanie i przeszukiwanie zbiorów metadanych dla danych i usług geoinformacyjnych.
Metadane są udostępnione w rozproszonej strukturze serwerów katalogowych. Usługi katalogowe dostępne są na różnych poziomach infrastruktury informacji przestrzennej. Jest to uzależnione od tego czy dany dysponent danych samodzielnie uruchomi i będzie utrzymywać własną usługę katalogową, w której udostępni swoje metadane czy też prześle je do innego podmiotu administrującego serwisem katalogowym np. na szczeblu krajowym. W zależności od preferencji właściciela katalogu metadanych może on być dostępny jako jeden z elementów geoportalu lub też jak zupełnie niezależna wyszukiwarka. Przykładem pierwszego podejścia jest geoportal Systemu Informacji Przestrzennej Powiatu Wrocławskiego wroSIP, gdzie usługa katalogowa jest wkomponowana jako jeden z widgetów geoportalu.
W portalu Wielkopolskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej katalog metadanych występuje w postaci niezależnej wyszukiwarki.
Dzięki zachowaniu standardów podczas konfigurowania usług CS-W i uruchomienia opcji tzw. harvestingu można przeszukiwać rozproszone katalogi metadanych.
Głównym punktem dostępowym do polskich metadanych i jednocześnie pierwszym miejscem, gdzie warto poszukać informacji o dostępnych zbiorach danych jest krajowy geoportal.
Na chwilę obecną dostęp do katalogu jest realizowany w dwojaki sposób ze strony głównej albo w geoportalu2 jako jeden z widgetów.
Docelowo metadane zbiorów danych i usług wszystkich krajów europejskich powinny być dostępne z poziomu europejskiego katalogu metadanych INSPIRE. Dzięki takiemu rozwiązaniu nie ruszając się z zza biurka będzie można sprawdzić dostępność danych dla różnych biznesowych projektów realizowanych przy wykorzystaniu danych przestrzennych o charakterze krajowym jak i międzynarodowym.
Od kilku dni pod adresem http://plugins.qgis.org/plugins/ dostępna jest nowa funkcja, dzięki której każdy użytkownik może oceniać wtyczki do QGIS. Aby oddać głos nie trzeba być zalogowanym w serwisie. Wystarczy wejść na powyższą stronę, wybrać plugin i zaznaczyć odpowiednią liczbę gwiazdek. Maksymalnie można przyznać 5 gwiazdek.
Ocena wtyczki brana jest pod uwagę przy tworzeniu rankingu wtyczek dostępnym pod tym adresem. W rankingu brane są pod uwagę również liczba oddanych głosów i liczba ściągnięć wtyczki. Autorem nowej funkcjonalności jest Alessandro Pasotti.
Biblioteka OpenLayers bywa często krytykowana za duży rozmiar. Istotnie, prawie 1 MB kodu JavaScript robi wrażenie – dla porównania Leaflet-js „waży“ 92 kB, a Polymaps zaledwie 32 kB. Nie wolno jednak zapominać o tym, że różnice te nie biorą się z niczego. Liczba dostępnych funkcji oraz akceptowanych formatów danych jest dużo dłuższa właśnie w OpenLayers i często są one niezbędne do zbudowania aplikacji spełniającej wszystkie oczekiwania.
Nie znaczy to jednak, że jesteśmy skazani na ładowanie tak obszernej biblioteki za każdym razem. Poniżej opiszę kilka sposobów, które pozwalają na ograniczenie ilości pobieranych danych przy zachowaniu pełnej wymaganej funkcjonalności.
Użycie nowej wersji
Kilka dni temu światło dzienne ujrzała nowa wersja programu Quantum GIS 1.8 Lisboa.
Wydanie to przynosi wiele nowych narzędzi oraz usprawnienia dotychczasowej funkcjonalności. Poprawionych zostało również wiele błędów.
Nową wersję można ściągnąć z oficjalnej strony programu qgis.org.
Główne nowe funkcje:
- QGIS Browser – przeglądarka plików dostępna jako samodzielna aplikacja oraz panel w oknie QGIS. Pozwala na bezpośrednie wczytywanie warstw poprzez przeciąganie plików do okna głównego QGIS. Można również dodawać zdefiniowane warstwy z baz danych (m.in. PostGIS, SpatiaLite) lub połączenia z serwerami WMS i WFS.
- DB Manager został oficjalnie dołączony do Quantum GIS. Wtyczka pozwala mi.in zarządzać danymi przestrzennymi w bazach danych (tworzyć, edytować i kasować tabele przestrzenne), tworzyć zapytania SQL czy dodawać warstwy do QGIS.
- Action Tool – nowe narzędzie ułatwiające uruchamianie Akcji zdefiniowanych we właściwościach warstwy.
- MSSQL Spatial – natywny sterownik do połączenia z bazą danych Microsoft SQL Server.
- Nowe typy symbolizacji dla poligonów: wypełnienie linowe i punktowe.
- Nowy typ symbolizacji dla punktów: elipsa, trójkąt, prostokąt i krzyż.
- Możliwość tworzenia wielolinijkowych opisów w legendzie mapy w kompozytorze wydruków.
- Etykietowanie warstw z pomocą złożonych wyrażeń.
- Plugin Mapa termiczna (Heatmap) – nowy plugin do tworzenia rastrowych map termicznych z warstwy punktowej.
- GPS Tracking – zmieniony interfejs narzędzia do śledzenia pozycji z odbiornika GPS, poprawienie błędów i wprowadzenie usprawnień.
- Reorganizacja menu pluginów – wtyczki zostały pogrupowane w kilka kategorii, m.in. wektor, raster, bazy danych. Każda kategoria ma swoje własne menu i pasek narzędzi, który można ukryć.
- Pole wyboru z predefiniowanymi skalami mapy.
- Narzędzie pozwalające centrować widok mapy do zaznaczonych obiektów.
- Nowe narzędzia dostępne we wtyczce fTools: Zagęść geometrię, Twórz indeks przestrzenny.
- Nowy sposób symbolizacji warstw oparty na regułach.
- Zmienione okno wyboru układu współrzędnych.
- Zmienione okno zarządzania zakładkami.
- Nowe repozytorium wtyczek ustawione jako domyślne.
- Wsparcie dla typu danych PostGIS TopoGeometry reprezentującego geometrie zdefiniowane przez topologiczne elementy.
- Zapisywanie wierszy tabeli atrybutów w pamięci podręcznej w celu przyspieszenia funkcjonalności.
- Kolejność rysowania warstw w oknie mapy może być ustawiona niezależnie od ich kolejności w liście warstw.
- Możliwość korzystania z wyrażeń w kalkulatorze pól.
- Grupowanie wybranych warstw.
- Odczytywanie i zapisywanie stylów warstw z i do plików SLD (Styled Layer Descriptor).
- Wsparcie protokołu WFS w QGIS Server.
- Możliwość bezpośredniego wczytania warstw spakowanych do formatu zip lub gzip.
- Możliwość kopiowania i wklejania stylów pomiędzy warstwami.
- Możliwość określenia wielkości kafli dla warstw WMS
- Możliwość osadzania warstw z innych projektów (wraz z symbolizacją) w aktywnym projekcie.
- i wiele innych …
Źródło: qgis.org
Po ponad dwóch latach pracy pojawiła się nowa wersja PostGIS, relacyjno-obiektowego rozszerzenia bazy danych PostgreSQL, oznaczona numerem 2.0 . Jest to obecnie najpopularniejsza i najbardziej rozbudowana otwarta baza danych operująca na danych przestrzennych. Więcej informacji o PostGIS można znaleźć w artykule „Dlaczego warto zaprzyjaźnić się ze słoniem?”
Najważniejsze zmiany w wersji 2.0:
- dodanie modelu topologicznego dla obiektów posiadających wspólne granice,
- możliwość trój- i czterowymiarowego indeksowania obiektów,
- natywne wsparcie danych rastrowych i możliwość ich analizowania,
- wprowadzenie modyfikatora typu (typmod) dla kolumn zawierających geometrię,
- Nowe funkcje dla wektorów:
- ST_Split,
- ST_Node,
- ST_MakeValid,
- ST_OffsetCurve,
- ST_ConcaveHull,
- ST_AsX3D,
- ST_GeomFromGeoJSON,
- ST_3DDistance,
- integracja z systemem rozszerzeń dostępnych w PostgreSQL od wersji 9.1,
- możliwość jednoczesnego importu wielu plików oraz eksport wielu tabel przez GUI.
Najnowszą wersję można ściągnąć ze strony głównej projektu. Dostępna jest również skompilowana wersja dla systemów Windows.
W dziale „Dane do pobrania” został dodany kolejny zbiór danych udostępniony przez EEA. Tym razem Parki Narodowe, Parki Krajobrazowe i Rezerwaty w formacie ESRI Shapefile. Granice Parków Narodowych i Krajobrazowych pokrywają się z tymi, które można obejrzeć przez WMS GDOŚ. Problem jest z Rezerwatami, których granice w kilku zaobserwowanych przypadkach znacznie się różnią. WMS GDOŚ należy uważać za bardziej aktualne źródło danych.
Oryginalny zbór waży ponad 800Mb i obejmuje swoim zasięgiem prawie wszystkie kraje europejskie oraz Turcję. Dane są opublikowane na standardowej licencji EEA pozwalającej na komercyjne użycie danych. Więcej można przeczytać u źródła.
Wprowadzenie
Najczęściej, rozważając wybór serwera WMS dostępnego na wolnej licencji, ma się na myśli jeden z dwóch projektów: UMN MapServer albo GeoServer. Obydwa mają już za sobą długą historię, liczną społeczność oraz wielu użytkowników. Mają jednak również swoje wady, w tym jedną największą: wszelkich ustawień wizualizacji danych dokonuje się tekstowo. Szczególnie dokuczliwy w tym zakresie jest GeoServer, wykorzystujący język SLD z jego nadmiernie rozbudowaną składnią. W przypadku chęci stworzenia bardziej rozbudowanej symbolizacji, staje się to poważnym problemem.
Na szczęście pojawiła się interesująca alternatywa dla tych programów – QGIS Server. Dzięki niemu możemy opublikować w postaci usługi WMS projekty stworzone w QGIS Desktop, z użyciem graficznego interfejsu użytkownika i bogatych opcji wizualizacji danych.
Ponieważ uruchomienie QGIS Server na komputerze lokalnym nie przedstawia większych trudności, skupię się zatem na tym, jak dokonać tego na zewnętrznym serwerze.
Dalszy opis zakłada, że dysponujemy serwerem VPS lub dedykowanym, z zainstalowanym systemem Debian/Ubuntu, do którego mamy dostęp przez SSH i uprawnienia superużytkownika.
Instalacja
Instalację zaczniemy od zalogowania się na serwer jako użytkownik z uprawnieniami administracyjnymi, lub jeśli konfiguracja nie dopuszcza takiego logowania bezpośrednio przez SSH – wydajemy komendę sudo su, dzięki czemu nie trzeba będzie wpisywać „sudo“ przed każdą kolejną.
Wersja stabilna 1.7, niestety, nie nadaje się do użycia jako serwer – każde skierowane do niego zapytanie skończy się komunikatem błędu 500 Internal Server Error. Jest to spowodowane błędem programistycznym, wykrytym już po opublikowaniu wydania. Konieczne jest zatem skorzystanie z usług wersji Master. Na stronie http://hub.qgis.org/projects/quantum-gis/wiki/Download#Master odnajdziemy repozytorium odpowiednie dla naszej dystrybucji. Otwieramy do edycji plik /etc/apt/sources.list i wklejamy właściwe linie, na przykład dla Ubuntu 11.10 będą one następujące:
deb http://qgis.org/debian-nightly oneiric main deb-src http://qgis.org/debian-nightly oneiric main
W kolejnym kroku wydajemy komendy:
apt-get update apt-get install qgis-mapserver libapache2-mod-fcgid
Jeśli wszystko poszło dobrze, QGIS Server powinien zostać zainstalowany w katalogu /usr/lib/cgi-bin/qgis_mapserv.fcgi . Jeśli jednak zdecydujemy się teraz skierować do niego zapytanie, odpowiedź będzie brzmiała Internal Server Error – brak jest bowiem dostępnych plików projektu.
Przygotowanie projektu
W QGIS Desktop
W oknie Właściwości projektu znajduje się zakładka o nazwie Serwer WMS, która odpowiada za ustawienia związane z publikacją projektu w sieci. Najważniejszym z nich jest sekcja „Tylko te układy współrzędnych“ – trzeba koniecznie ją zaznaczyć i wybrać rzeczywiście przydatne, w przeciwnym wypadku serwer zwróci w odpowiedzi na GetCapabilities wszystkie dostępne, włącznie z bardzo egzotycznymi.
Oprócz tego konieczne jest ustawienie zapisu bezwzględnych ścieżek dostępu.
Symbole SVG
Wszystkie niestandardowe symbole SVG muszą zostać przekopiowane na serwer. Domyślnie odczytywane są one z katalogu /usr/share/qgis/svg.
Symbole stworzone innymi metodami – poprzez złożenie czcionek, kształtów i kolorów – są zapisywane w pliku .qgs, zatem nie trzeba się nimi przejmować.
Ścieżki dostępu
Najbardziej komfortowa sytuacja ma miejsce wtedy, gdy komputer używany do pracy nad projektem ma identyczny system operacyjny i konfigurację, co serwer – w takim wypadku można już przystąpić do kopiowania danych i pliku projektu. Jeśli jednak jest inaczej, trzeba będzie dokonać pewnych zmian w pliku projektu przy pomocy edytora tekstu – najlepiej, żeby był dostosowany do edycji dokumentów XML.
Żeby projekt stworzony w QGIS Desktop zadziałał prawidłowo na serwerze, wszystkie ścieżki dostępu muszą się zgadzać. W przypadku przenoszenia projektu z systemu Windows należy zwrócić szczególną uwagę na katalog domowy (Windows używa C:/Users/nazwa, natomiast Linux – /home/nazwa). Dla przykładu porównanie definicji warstwy Shapefile dla Linux i Windows:
Linux
Windows
W przypadku danych przechowywanych w bazie PostGIS trzeba sprawdzić parametry połączenia – te są na szczęście zapisywane identycznie niezależnie od systemu.
Kopiowanie plików
Dane umieszczamy w katalogach zgodnie z podanymi w pliku projektu ścieżkami, pamiętając o tym, żeby mogły być odczytane przez wszystkich (chmod 644 albo chmod a+r).
Jeśli chodzi zaś o plik projektu, to istnieje kilka możliwości:
- umieszczenie w katalogu domowym użytkownika. Jest to najprostsze rozwiązanie, ale i mało eleganckie: adres serwera WMS będzie miał postać http://domena.pl/cgi-bin/qgis_mapserv.fcgi?map=/home/admin/projekt.qgs
- umieszczenie w katalogu /usr/lib/cgi-bin. Najlepsze rozwiązanie, gdy publikowany jest tylko jeden projekt – adres będzie miał postać http://domena.pl/cgi-bin/qgis_mapserv.fcgi
- utworzenie dla każdego projektu podkatalogu w /usr/lib/cgi-bin, oraz przekopiowanie tam plików qgis_mapserv.fcgi, wms_metadata.xml i admin.sld. Wówczas adres przyjmie postać http://domena.pl/cgi-bin/projekt1/qgis_mapserv.fcgi
Teraz wystarczy już tylko zrestartować serwer HTTP:
/etc/init.d/apache2 restart
i można dokonać próby połączenia.
Pierwsze zapytanie będzie przetwarzane dość długo, gdyż serwer będzie potrzebował czasu na przetworzenie pliku projektu. Kolejne powinny być przetworzone już dużo szybciej.
W dziale z danymi do pobrania pojawiły się nowe dane. Pobrać można dane wektorowe z polskimi obszarami Natura 2000. Z oryginalnego zbioru danych zostały wybrane dane dla obszaru Polski. Plik w układzie PUWG 1992 (EPSG: 2180).
Stare porzekadło mówi, że obraz jest wart więcej niż tysiąc słów. Dodając do tego czas, jaki byłby potrzebny na zapisanie owego tysiąca słów w terenie – mało kto stwierdzi, że geotagowane zdjęcia są tylko gadżetem, nieprzydatnym w „poważnym“ GIS. Dzięki jednej z wtyczek QGIS mamy możliwość przeglądanie owych zdjęć bezpośrednio z poziomu aplikacji. Wystarczy posiadać warstwę wektorową z kolumną, w której przechowywane są ścieżki do zdjęć (zapisanych na dysku) i przypisanych do odpowiednich obiektów.
Aby móc przeglądać załączone zdjęcia należy za pomocą narzędzia Zarządzaj wtyczkami uaktywnić wtyczkę (powinna być domyślnie zainstalowana), o nazwie eVis. Po aktywacji, narzędzia z nią związane powinny pojawić się w menu Bazy danych.
Pierwsze z nich, o nazwie Połączenie z bazą danych eVis, nie będzie tym razem potrzebne. Interesujące są natomiast dwa kolejne:
Narzędzie ID zdarzeń eVis – działa tak jak zwykłe narzędzie Identyfikuj, po kliknięciu na punkt z „aparatem“ powinno pokazać się okno ze zdjęciem:
Przeglądarka eVis
Jeśli jednak zdjęcie się nie wyświetli, konieczne może być dokonanie konfiguracji na zakładce Opcje – „Atrybut zawierający ścieżkę dostępu do pliku“ powinien być ustawiony na filepath.
Przeglądarka zdarzeń eVis – umożliwia przeglądanie zdjęć po kolei, aktywne zdjęcie będzie zaznaczone na mapie symbolem gwiazdki 
Więcej informacji:
Strona domowa projektu eVis: http://biodiversityinformatics.amnh.org/open_source/evis/documentation.php
Szkolenia GIS i QGIS
Szkolenia podstawowe i dedykowane w formie zdalnej oraz stacjjonarnej
