Jak zrobić kartogram na podstawie danych CODGiK i GUS

Z działu dane do pobrania można pobrać granice administracyjne Polski (gminy, powiaty województwa) z Państwowego Rejestru Granic. Dane te nie posiadają szczególnie wartościowych atrybutów – liczą się głównie… granice. Bardzo ciekawe informacje na temat gmin, powiatów i województw można znaleźć w Banku Danych Lokalnych w GUS. Dane z setek kategorii tematycznych (od bezrobocia po pogłowia bydła domowego) można pobrać w postaci zwykłych tabel (xslx lub csv). Dopiero połączenie danych geometrycznych z danymi dziedzinowymi z GUS daje niesamowite możliwości wizualizacji i analiz. Jak połączyć dane z PRG z danymi z GUS i stworzyć kartogramy? Oczywiście w QGIS.

Pobieranie danych

Do stworzenia kartogramów będą potrzebne dane statystyczne w formie arkusza kalkulacyjnego oraz dane przestrzenne w formie pliku .shp.

Stworzymy kartogram w odniesieniu do powiatów całego kraju. Warstwę z powiatami pobrać można bezpośrednio ze strony CODGiK, lub z naszego działu „Dane do pobrania”, gdzie wystarczy znaleźć pozycję „PRG – jednostki administracyjne” i kliknąć odnośnik „powiaty”.

Aby pobrać dane statystyczne należy wejść na stronę https://bdl.stat.gov.pl. Następnie klikamy na pozycję „Dane” i z listy rozwijalnej wybieramy pozycję „Dane według dziedzin”. Przykładowo rozwijamy dziedzinę „Rynek pracy”, następnie „Bezrobocie rejestrowane” i wybieramy pozycję „Stopa bezrobocia rejestrowanego”. Klikamy przycisk „Dalej” i w kolejnym etapie wybieramy rok 2016 i ilość ogółem. Klikamy „Dalej”. Teraz należy wybrać interesujące nas jednostki podziału terytorialnego, dla których chcemy pozyskać dane. GUS oferuje układ według NTS i TERYT, natomiast CODGiK tylko TERYT, więc aby dane były spójne z warstwą shapefile należy wybrać układ wg. TERYT. Następnie z listy podziału terytorialnego należy wybrać wszystkie powiaty (Zaznacz>Zaznacz powiaty>Wszystkie) i strzałką w lewo („Dodaj zaznaczone do wybranych”) przenieść je na listę wybranych.

Klikamy „Dalej” i na kolejnej stronie rozwijamy przycisk „Export” i wybieramy format XLS – tablica wielowymiarowa, po czym zapisujemy plik na dysku komputera.

Przygotowanie danych

Przed umieszczeniem danych tabelatycznych w QGIS należy dostosować kolumnę „Kod” pobranego właśnie pliku xls. Każdy z kodów powiatu występuje w postaci ‚0202000’, gdzie zasadniczo kod powiatu jest 4-cyfrowy i powinien zostać doprowadzony do ciągu ‚0202’. Aby tego dokonać należy w arkuszu kalkulacyjnym użyć formuły „Lewy” tak, jak na rycinie poniżej. Kod 4-cyforwy będzie całkowicie zbieżny z danymi zawartymi w pliku shapefile „powiaty”.

Łączenie tabel

Pobrane wcześniej dane dodajemy do projektu QGIS za pomocą narzędzia „Dodaj warstwę wektorową” (dla tabeli z BDL wskazując warstwę „TABLICA”).

Aby złączyć tabelę BDL z warstwą CODGiK, należy otworzyć okno właściwości warstwy „powiaty” i przejść na zakładkę „Złączenia”. Za pomocą przycisku dodaj nowe złączenie. W oknie dialogowym wskazujemy wszystkie pozycje tak jak na grafice poniżej i klikamy OK:

Łączenia tabel dokonuje się poprzez wybranie spójnych atrybutów z jednej i drugiej warstwy. Atrybutami powinny być indywidualne kody przypisane do konkretnego obiektu np. kod teryt, kod id, kod pocztowy. Nie zaleca się łączenia warstw po nazwach i opisach, gdyż czasem kilka jednostek może nosić taką samą nazwę lub posiadać ten sam opis.

Generowanie kartogramu

Dzięki złączeniu tabela atrybutów warstwy „powiaty” otrzymała dodatkowy atrybut ze stopą bezrobocia w danym powiecie, Możemy więc teraz pokazać przestrzenne rozłożenie tego zjawiska w Polsce za pomocą kartogramu.

Zanim przejdziemy do tworzenia stylu należy przekonwertować dołączoną kolumnę do formatu liczby zmiennoprzecinkowej. Aby to zrobić przechodzimy do kalkulatora pól warstwy powiaty, gdzie tworzymy nowe pole o typie float, a w obszarze wyrażenia dodajemy nazwę dołączonej kolumny.

Klikamy Ok, zapisujemy zmiany i możemy przejść do tworzenia kartogramu.

We właściwościach warstwy przechodzimy na zakładkę „Styl” i wybieramy opcję „Symbol stopniowy”. Jako kolumnę wskazujemy atrybut „bezrobocie”, wybieramy odpowiednią paletę kolorów oraz tryb klasyfikacji danych i liczbę klas, po czym klikamy „Klasyfikuj” i zatwierdzamy całość przyciskiem Ok.

Otrzymaliśmy kartogram ilustrujący rozkład stopy bezrobocie w Polsce. Za pomocą Kompozytora wydruków możemy dodać niezbędne elementy do nowo utworzonej mapy: legendę, skalę, strzałkę północy.